Last van stress, burnout of overspannen zijn?
Er zijn een aantal specifieke psychische aandoeningen te onderscheiden, die een directe relatie met werk hebben. Het gaat hierbij om:
Overspannenheid en burn-out: Werkstress, depressie, overspannenheid en burnout veroorzaken klachten waarbij de oorzaak vaak in stresserende werksituaties ligt.
Aanpassingsstoornissen: Voorbeelden zijn klachten die ontstaan na een conflict op het werk of ziekte van een ouder, met ziekmelding tot gevolg.
Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS): Kenmerkende verschijnselen zijn: voortdurende herbeleving van de traumatische gebeurtenis, vermijden van prikkels die met het trauma te maken hebben en een verhoogde prikkelbaarheid.
Werkstress, overspannen zijn en burnout. Wat is het?
Werkstress, overspannenheid en burnout veroorzaken klachten naar aanleiding van stresserende werksituaties. Denk hierbij aan oververmoeidheid, onrust, hoofdpijn, moeite met concentreren, vergeetachtigheid, depressie of verlaagde stemming, prikkelbaarheid en verhoogde irritatie. Bij werkstress is dit klachtenbeeld hanteerbaar: de werknemer in kwestie kan ermee functioneren. Bij overspannenheid zijn de klachten niet meer hanteerbaar. Maar na enkele dagen tot weken rust en afstand van het werk nemen, verdwijnen deze klachten weer. Kenmerkend voor burnout zijn de toenemende afstandelijkheid tot het werk en het gevoel van verminderde bekwaamheid. Wanneer deze reacties erg hevig zijn, verstoren ze het sociaal functioneren of het functioneren in het werk. Een aantal factoren bemoeilijkt de diagnostiek en de registratie van arbeidsgebonden psychische aandoeningen. Het is vaak ingewikkeld de aandoening te koppelen aan een specifieke oorzaak in het werk. Werkdruk en werktempo worden vaak aangegeven als oorzaken. Meestal is er echter sprake van oorzaken die elkaar beïnvloeden. Het werk speelt daarin een rol, mét de persoonlijkheid, de privé-situatie en andere factoren.
Hoe kunt u burnout herkennen?
Van burnout is sprake bij de volgende klachten: Een aanhoudende lichamelijke en/of geestelijke vermoeidheid, sneller moe zijn na een geestelijke inspanning dan voorheen, of uitputting na een relatief lichte lichamelijke inspanning; Mimimaal twee van de volgende klachten: spierpijn, rug-, nek-, of gewrichtspijn, duizeligheid, spanningshoofdpijn, moeite met ontspannen, maag- of darmklachten, slaapstoornissen, toegenomen prikkelbaarheid; Minimaal twee van de volgende verschijnselen: cynisme, het gevoel geestelijk afgestompt te zijn, het gevoel dat prestaties verminderd zijn en de klachten zijn gerelateerd aan werkomstandigheden. Het beeld wordt doorgaans getypeerd door de jarenlange geleidelijke opbouw van bovenstaande klachten. Het is als het ware een uitputtingsreactie van lichaam en geest na een lange periode van werkstress. Op het moment zelf zijn mensen er vaak niet bewust van, maar wanneer ze terugkijken, zien ze dat het klachtenpatroon zich gedurende langere tijd geleidelijk heeft gemanifesteerd. Om van de diagnose burnout te kunnen spreken, moeten klachten minimaal een half jaar tot een jaar aanwezig zijn.
Aanpak
De behandeling voor burnout die tot op heden het meest resultaat boekt en waarvan effectiviteit is aangetoond, is gebaseerd op de cognitieve gedragstherapie. Dit is een actieve, doelgerichte en specifieke gedragsmatige training, waarin zowel het gedrag van de cliënt als onderliggende stresserende gedachten aan de orde komen. De cognitieve gedragstherapie van burnout bestaat uit verschillende onderdelen of modules. Er wordt vaak gestart met een module gericht op, klachtenreductie. Vervolgens wordt een keuze gemaakt uit vervolgmodules, zoals: cognitieve therapie, werkhervatting, time-management, werkgerichte interventies, conflicthantering en assertiviteit, aanpak van vermoeidheid.
